Cao Huy Thuần: Cái mũi của Darwin

TLNX: Trước thềm Xuân Bính Thân, mời các bạn đọc một bài viết rất công phu và rất hay về Khỉ. Bài viết của Cao Huy Thuần, một thầy giáo uyên thâm kính quý.
-------------------------------------------

Tóm tắt : Thượng Đế nói :
"Hôm nay chủ nhật, ta không tiếp khách.
Muốn hỏi gì, bảo gặp Darwin".

Viết về Darwin, dù là chỉ về cái mũi của ông, khó lòng không nghĩ ngay đến khỉ. Vậy tôi xin bắt đầu bằng chuyện khỉ.

Khỉ

Chuyện xảy ra ngày 30-6-1860. Hôm đó, "Hiệp hội phát triển khoa học" họp tại Đại học Oxford. Quyển sách của Darwin "Nguồn cội của các chủng loại" xuất bản đã được nửa năm, từ tháng 11 năm 1859, gây sóng gió trong giới khoa học cũng như trong dư luận. Giám mục Samuel Wilberforce tuyên bố sẽ nhân buổi họp này "thanh toán Darwin". Ngồi đối diện với ông trong phòng họp là Thomas Huxley, kỳ phùng địch thủ của ông và bạn chí thân của Darwin, lính tiền đồn trên mặt trận lý thuyết tiến hóa. Trước cử tọa đông cả ngàn người, giám mục xung kích: "Thưa ông Huxley, tôi muốn hỏi ông: ông nghĩ rằng ông đến từ con khỉ, vậy là từ ông nội ông hay là từ cha ông?"
Huxley đứng phắt dậy, lính tiền đồn như thường lệ: "Tôi nghĩ rằng chẳng có gì hổ thẹn cho một người có ông nội là khỉ. Nếu có gì đáng hổ thẹn về tổ tiên của tôi, thì đó là vì tổ tiên của tôi là người: một người có trí thức nông cạn và bất nhất, một người không biết tự bằng lòng với thành công trong lĩnh vực riêng của mình, lại hăm hở can thiệp vào những vấn đề khoa học hoàn toàn xa lạ, làm tối tăm vấn đề bằng thứ từ chương rỗng tuếch, đánh lạc hướng chú ý của cử tọa để khỏi đi vào những vấn đề thực sự đặt ra bằng lối nói lạc đề đầy hùng biện và những hô hào đầy thành kiến tôn giáo". Sinh viên vỗ tay như sấm ⁽¹⁾.

Nghiệp là gì?

Karma (nghiệp) là một chủ đề khó. Về cơ bản nghiệp có nghĩa rằng những gì xảy ra trong cuộc sống của bạn hẳn là kết quả của những điều mà bạn đã làm trước đây. Đó là lý do tại sao bạn được khuyến khích là phải chấp nhận những gì xảy ra với mình hơn là đổ lỗi cho người khác. 

Thằng bạn bất lương

Ngày xửa ngày xưa, có một anh chàng nọ mặt mũi cũng dễ coi nhưng phải cái hơi ngu, chúng ta gọi anh là Tâm cho tiện.

Một hôm Tâm kết bạn với Ý là một tên du thủ du thực, đa mưu túc trí, chuyên nghề lường gạt chôm chỉa mà sống. Thấy Tâm chất phác dễ tin, Ý bèn dỗ ngọt dẫn Tâm đến một chốn xa xôi hẻo lánh chăn dê cho người để lấy tiền lập nghiệp, tên bất lương lấy trước sáu tháng tiền công của bạn rồi ra đi với hứa hẹn là sẽ tìm nơi tậu nhà cửa ruộng vườn cho Tâm.

Sáu tháng sau, Ý đến vui vẻ báo tin:

- Chú Ba à! Số chú thật là may mắn. Món tiền hôm trước chú đưa cho anh chả thấm vào đâu... Anh phải bù đắp thêm gấp bội và đã tậu cho chú đầy đủ cả nhà cửa ruộng vườn khang trang lắm! Anh những ước mong sao chú được trở về đó để anh lo bề gia thất cho chú xong xuôi thì có chết anh cũng cam lòng... ngặt vì tiền cưới xin hơi đắt. Vậy chú cố gắng làm công thêm một năm nữa nhé.

Mở rộng lòng từ hơn nữa

Làm thế nào để giảm bớt xung đột trên hành tinh này? Đặt câu hỏi này với cấp độ cá nhân là: Làm thế nào tôi có thể giao tiếp với người đã từng làm tổn thương mình hoặc tổn thương người khác? Tôi phải giao tiếp như thế nào để không gian được mở ra và cả hai người đều bắt đầu tiếp xúc được với những suy nghĩ sáng suốt căn bản mà cả hai cùng có? Tôi phải giao tiếp như thế nào để những điều tưởng chừng như đã đông lạnh, không thể giải quyết được, và những xung đột lâu năm bắt đầu trở nên mềm ra và sự trao đổi với lòng bi mẫn bắt đầu thực hiện được?

Chàng rể đa sự

TLNX: Chân lý là một cái gì khi ẩn khi hiện như thực như hư. Hành giả thường không biết mình đang làm gì và ở nơi đâu trên đường tìm kiếm, đang đi hay sắp đến. Đạo ở nơi đâu, ra sao mà thiền sư Nam Tuyền lại khẳng định rằng: "Tâm bình thường là đạo". Và Tổ Đạt Ma lại dạy : "Càng cố tâm tìm càng chẳng biết". Nhất là câu nói sau đây của Cổ Đức: "Đáo xứ phùng nhân mạch diện khinh" có nghĩa nôm na rằng:"Sau khi lội suối trèo non mất bao nhiêu năm cần cù tìm kiếm. Rốt cuộc ta sẽ gặp lại người mà ta vẫn thường khinh dễ mỗi khi ta gặp mặt hàng ngày... Đọc lại đoạn này, liền muốn chia sẻ cùng thân hữu Thiền Quang, nhất là các bạn đang về ngồi yên trong đợt "nhập thất" cuối năm 2015 này.

---------------------------

Ngày xửa ngày xưa, có một chàng trai nọ, chúng ta cứ tạm gọi anh chàng là An cho tiện.

An được cha mẹ hứa hôn với một cô gái láng giềng đồng trang lứa. Hai đàng chưa hề giáp mặt nhau. An chỉ nghe phong phanh rằng vị hôn thê của mình là một thiếu nữ khá diễm lệ, tam tòng tứ đức đều đầy đủ. Và các bạn chàng vẫn thường kín đáo tỏ bày niềm ao ước được một người bạn đường tốt đẹp như chàng.

Để chứng tỏ cho cô dâu và mọi người biết rằng đàng gái đã không lầm khi chọn mình làm rễ động sàng, An cương quyết sẽ không bao giờ rước vợ nếu chưa lập được công danh với đời.

Từ đó người ta thấy An ngày đêm sôi kinh nấu sử, luyện võ ôn văn.

Ngày tháng dần qua, biết bao lần đàng gái bắn tin cho An biết rằng họ không đòi hỏi nơi chàng gì hết, rằng tân nương sẽ được đưa đến vô điều kiện như lời giao ước năm xưa.

Sự trở ngại

Khi bạn bắt đầu bước chân trên hành trình dấn thân, bạn sẽ thấy rằng cuộc hành trình này thường rất gian nan. Khi bạn bắt đầu muốn sống trọn vẹn cuộc sống của mình thay vì chọn cái chết, bạn nhận ra rằng chính bản thân cuộc sống chứa đầy những trở ngại. Sự nồng nhiệt chân thành của lòng mình là một món quà quý giá, nhưng không ai có thể thực sự cho bạn điều đó. Bạn phải tìm ra con đường của trái tim và bước đi trên con đường đó. Và khi chọn con đường đó, bạn một lần nữa và một lần nữa lại gặp những trở ngại, đó là những bực dọc, sai lầm và đau đầu của chính mình. Nhưng khi bạn toàn tâm toàn ý thực hành, toàn tâm toàn ý đi theo con đường đó, thì những khó khăn không phải là chướng ngại nữa, mà nó đơn giản là những khía cạnh của cuộc sống, một nguồn năng lượng của cuộc sống.

Mở rộng lòng từ bi

Không loại trừ ai khỏi vòng yêu thương của mình và cũng không gây thù hằn với bất cứ ai là việc đòi hỏi phải có lòng can đảm. Nếu bắt đầu sống được như thế, chúng ta sẽ thấy rằng không thể nào xác định một người nào đó là hoàn toàn đúng hay hoàn toàn sai. Cuộc sống không đơn giản là vậy mà trầm bổng và khôi hài hơn. Khi cố gắng tìm sự tuyệt đối giữa đúng và sai, dường như chúng ta đang tự lừa dối mình để cảm thấy được an toàn và thoải mái.